Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne göre, yaşama hakkının korunmasında devletin aktif hareketlerinin dışında, pasif davranışları, ihmalleri ve tedbirsizlikleri de 2. madde kapsamında değerlendirilmelidir.

2. maddenin 1. fıkrası, ilk düzenleniş biçimine göre yasal yöntem ve süreçlere uygun olmak koşulu ile kesinleşen ölüm cezalarının uygulanmasına olanak tanıyordu. 6 numaralı ek protokolün  yürürlüğe girmesi ile ölüm cezalarının yasallığı savaş zamanı ve çok yakın savaş tehlikesi ile sınırlandırıldı. 1 temmuz 2003'te yürürlüğe giren 13 numaralı protokol ise her koşulda ölüm cezasının uygulanmasını  yasakladı.

2. maddenin 2. fıkrası, sözleşme ölüm cezası dışında kalan bazı uygulamalarda zorunlu olarak bazı açık kapılar bırakmıştır. Bireylerin, yasa dışı şiddet olaylarına karşı korunması yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, ayaklanma ve kalkışma olaylarının önlenmesi sırasında KESİN  ZORUNLULUK halinde sözleşmenin ihlâli sayılmayacağı belirtilmiştir.

2. maddenin 2. fıkrasındaki hallerde, amaç ile araç arasında bir denge olması gerektiği, orantısız güç kullanımının ve keyfiliğin kabul edilemez olduğu çeşitli defalar Mahkemece belirtilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2. maddenin 2. fıkrasının uygulanmasında daima “orantısız güç kullanımının" var olup olmadığını değerlendirmektedir.